W specjalnym numerze czasopisma Plant Communications (IF 11,6), na zaproszenie redakcji tego prestiżowego czasopisma z grupy Cell Press (Elsevier), ukazał się artykuł „Plant P-bodies in post-transcriptional control: Composition, dynamics, and context-dependent roles”. Autorami artykułu są: Arash Matinahmadi (doktorant SD Copernicana), Karolina Majewska (doktorantka SD AST i pracownik IB), Dariusz Jan Smoliński z Katedry Biologii Komórkowej i Molekularnej Instytutu Biologii UMK oraz Zoofa Zayani (doktorantka SD Academia Copernicana) z grupy badawczej prof. Agnieszki Zienkiewicz z ICNT.
Plant Communications to recenzowane czasopismo z rodziny Cell Press, siostrzane wobec Molecular Plant, publikujące prace z najwyższej półki z zakresu nauk o roślinach. Plant Communications znajduje się w 97. percentylu (wśród 3% najlepszych) czasopism z kategorii Plant Sciences i zajmuje 6. miejsce spośród 273 tytułów w tej dziedzinie. Zaproszenie do napisania artykułu do numeru specjalnego (Interdisciplinary Plant Research) stanowi wyraz uznania dla dorobku zespołu badawczego w dziedzinie biomolekularnych kondensatów u roślin.
W artykule przedstawiono kompleksową syntezę wiedzy na temat roślinnych P-bodies (ciałek P, processing bodies, PBs) – cytoplazmatycznych kondensatów rybonukleoproteinowych, które pełnią rolę dynamicznych centrów regulacji potranskrypcyjnej. P-bodies koncentrują enzymy odpowiedzialne za usuwanie czapeczki 5' (decapping) i degradację mRNA w kierunku 5'→3', a także czynniki zaangażowane w represję translacyjną. W odróżnieniu od organelli otoczonych błonami, P-bodies powstają na drodze separacji fazowej ciecz–ciecz (liquid–liquid phase separation, LLPS), dzięki wielowalentnym oddziaływaniom między białkami zawierającymi domeny nieustrukturyzowane (IDR) a cząsteczkami RNA.
Autorzy wykazują, że roślinne P-bodies – choć współdzielą rdzenną maszynerię z drożdżowymi i ssaczymi odpowiednikami – posiadają cechy unikalne. Należy do nich obecność specyficznego dla roślin białka DCP5, kluczowego dla formowania PBs, oraz bezpośrednia regulacja przez szlaki sygnalizacji hormonalnej, m.in. kwas abscysynowy (ABA) i etylen. W pracy omówiono również, w jaki sposób modyfikacje potranslacyjne (np. fosforylacja DCP1 zależna od kinaz MAPK) oraz modyfikacje RNA (m6A rozpoznawane przez białko ECT8) kierują selektywnym sortowaniem mRNA do P-bodies w odpowiedzi na stresy abiotyczne i biotyczne.
W artykule zarysowano również otwarte pytania badawcze dotyczące kinetyki degradacji mRNA wewnątrz PBs, molekularnych podstaw selektywnego targetowania transkryptów oraz interakcji między P-bodies a granulami stresowymi. Wskazano kierunki metodologiczne obejmujące obrazowanie przyżyciowe pojedynczych cząsteczek, proteomikę ilościową, znakowanie białek in situ (proximity labeling) oraz genetykę opartą na CRISPR–Cas9. Zrozumienie tych mechanizmów ma nie tylko znaczenie poznawcze, ale również potencjał aplikacyjny w kontekście inżynierii roślin odpornych na stresy środowiskowe.
Badania zostały sfinansowane ze środków Narodowego Centrum Nauki (granty OPUS 29, Preludium i Preludium BIS 5) oraz programu „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza” Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Matinahmadi A., Zayani Z., Majewska K., Smoliński D.J. (2026). Plant P-bodies in post-transcriptional control: Composition, dynamics, and context-dependent roles. Plant Communications 7, 101787.
DOI: https://doi.org/10.1016/j.xplc.2026.101787